16. Delft bestaat dit jaar 775 jaar

En Dick Stammes spoelde 20 jaar geleden als immigrant uit warme, verre buitenlanden aan in Delft.
Over dat eerste vertel ik je graag wat meer.

1246:
Delft krijgt stadsrechten van Graaf Willem II en jonkvrouw Rikarde

Op 15 april 1246 vaardigde graaf Willem II van Holland (het huidige Noord- en Zuid-Holland) in het huis van zijn tante, jonkvrouw Rikarde, een oorkonde uit, waarbij aan de bewoners (‘de poorters’) van Delft stadsrechten werden verleend.
De poorters waren de mensen die ‘binnenpoorts’ woonden, oftewel veilig achter de acht stadspoorten en stadsmuur van Delft. Deze muur en deze poorten zijn op een na allemaal afgebroken in de 19 eeuw, aangezien Delft zich uitbreidde, en ja, die ouwe troep stond maar in de weg. Vond men toen. Alleen de historische en tegenwoordig in de avond verlichte Oostpoort is nog behouden gebleven, aangezien deze geen obstakel vormde voor de uitbreiding en het toenemende verkeer.
Door de stadsrechten werden de bewoners ontslagen van allerlei verplichtingen die golden voor plattelandsbewoners en kregen ze meer zelfstandigheid op het gebied van bestuur en rechtspraak. De economie werd krachtig gestimuleerd door maatregelen die de marktfunctie van Delft versterkten, zoals de vrijstelling van tollen. Ook toen al was er weekmarkt op de donderdag, net als vandaag.
Voor deze rechten moesten de Delftenaren in ruil dan wel een jaarlijks bedrag betalen aan de graaf.
De privileges golden aanvankelijk niet voor heel Delft, maar alleen voor de nederzetting die werd aangeduid als ‘Nieuwe Dilf’. Deze naam verwijst naar de gracht die loopt langs Lange en Korte Geer, Koornmarkt, Wijnhaven, Hippolytusbuurt en Voorstraat.
De ‘Oude Dilf’, het stuk ten noorden van de Oude Kerk naar het Noordeinde, werd in 1268 bij de stadsvrijheid gevoegd.
Pas in de loop van de 14e eeuw werd het stedelijk gebied uitgebreid met het zuidelijke deel van de Oude Delft en het gebied ten oosten van de Brabantse Turfmarkt, Burgwal, Vrouwenregt en Verwersdijk.
In 1251 kreeg Rikarde van Willem II toestemming om in haar hof een klooster te stichten. Zij noemde dit: Koningsveld. De naam van de huidige straat herinnert hier nog aan. Het klooster lag aan de Schie en vlakbij waar nu de Porceleyne Fles is gevestigd, aan de rand van het TU-gebied.
Zij noemde dit klooster Koningsveld, omdat Willem inmiddels ook roomskoning was en dus beoogd opvolger van de keizer van het Heilige Roomse Rijk, oftewel Duitsland. Die keizer was de eigenlijke baas in Holland en de graven moesten geld en verantwoording afleggen aan die almachtige Duitse keizer. Je zou dus kunnen zeggen dat we eigenlijk toen al ‘van Duitsen bloed waren’.
Willem is overigens nooit keizer geworden, aangezien hij in ‘de Slag bij Hoogwoud’ door die vermaledijde Westfriezen, mijn eigen voorouders, werd vermoord en onder een boerderij begraven. De zoon van Willem, graaf Floris V, heeft later Hoogwoud compleet platgebrand, de inwoners uitgemoord en het lijk van zijn vader opgegraven en meegenomen. Tegenwoordig ligt Willem in vredige ruste in Middelburg. De fontein op het Binnenhof in den Haag, gemaakt door Pierre Cuypers, herinnert nog aan hem.
De Ridderzaal op het Binnenhof is gebouwd door Floris V. Hier leest onze koning Willem-Alexander iedere derde dinsdag in september uiterst vredig de troonrede voor aan het Nederlandse volk. Het kan verkeren …
Terug naar Delft nu.
Onder de bezittingen van Koningsveld was ook het gasthuis van Delft. Dit stond tot 1968 aan de oostzijde van de Koornmarkt. Tegenwoordig heet dit ‘De Zusters’, een naam met de verwijzing naar die tijd. Hier werd namelijk de eerste opleiding in Nederland voor vrouwen ingevoerd, een opleiding tot vroedvrouw. Emancipatie avant la lettre!
De instelling is opgegaan in het Reinier de Graaf Gasthuis. Dit is dus vanaf 1252 het oudste gasthuis van Nederland.

En zo is het gekomen, waarde Delftenaren.

2 gedachten over “16. Delft bestaat dit jaar 775 jaar

Plaats een reactie