Auteur: Dick Stammes

Hoe ons tijdperk begon :

DE RENAISSANCE
Leonardo da Vinci schilderde de Mona Lisa in het jaar 1506. Het was de tijd van de Renaissance, de Wedergeboorte.
Een tijd van ontdekkingen, uitvindingen en revolutionaire maatschappelijke, wetenschappelijke, technologische ontwikkelingen.
Ook in de kunst.
Grote kunst heeft het vermogen de tijdsgeest te vangen in een beeld of boek.
In de middeleeuwen zien we op schilderijen vooral groepen mensen. Families, dorpstaferelen, bestuurders, regenten, enz.
Het was een Wij-cultuur.
De Mona Lisa, en andere schilderijen uit die tijd, kan men beschouwen als het symbool van het begin van het individualisme. En hiermee het begin van rationalisme en het vermogen tot zelfstandig denken.
Een hoopvol begin toen in 1506.
Een nieuw tijdperk.

VANDAAG. 2026.
Welke symbolen zien wij vandaag de dag die onze huidige tijdgeest weergeven?
Een voorbeeld.
Amerika viert dit jaar haar 250e verjaardag en president Donald zijn 80e.
Hoe vieren zij dit?
Op het grasveld voor het Witte Huis heeft men een grote arena gebouwd voor Kooigevechten.
Je leest het goed: Kooigevechten.
De kooi staat vlakbij de enorme balzaal die Donald heeft laten bouwen.

Dus:
– Kooigevecht.
– Balzaal.

Als symbolen van het huidige Amerika.

Vertaling :
– Geweld.
– Narcisme.

Uiteraard hoort hierbij dat de FBI vijf mensen heeft gearresteerd die een aanslag op Trump wilden plegen.
Althans, dit zegt de FBI.
Of dit ook echt waar is, weten we niet, want geweld en narcisme gaan sowieso altijd gepaard met liegen.
Dit is dus de basis van het gedrag van de Amerikaanse regering overal ter wereld.
Terwijl de Mona Lisa in de 16e eeuw de hoop en vrijheid toonde van het begin van het individualisme, de zelfontplooiïng en het zelfstandige denken, toont Amerika in 2026 de verheerlijking van geweld, narcisme en liegen.

Door deze bril en vanuit deze uitgangspunten dienen we het Amerikaanse beleid wereldwijd te duiden.
Waarop is het vredesakkoord met Iran gebaseerd?
Op geweld, narcisme en liegen.
Waarop is de innige samenwerking van Amerika met Israël gebaseerd?
Op geweld, narcisme en liegen.
Waaruit bestaat de benadering van Amerika naar Oekraïne?
Uit geweld, narcisme en liegen.

WAT KUNNEN WE VANDAAG DOEN?
Het is angstig verleidelijk om hier vanuit Europa ook met geweld, narcisme en liegen op te reageren, want ja, we moeten ons toch verdedigen?
De kunst is om uit deze spiraal van toenemend geweld, narcisme en liegen te stappen en een koers te varen die gebaseerd is op iets totaal anders en menselijkers : het vredesdenken.
Dit vereist een andere levenshouding, een nieuwe manier van denken en handelen, zowel politiek als in ons dagelijks leven.

Hoe kunnen we vrede tot uitgangspunt van ons leven maken?
Zowel individueel, politiek als maatschappelijk?

Uiteraard houdt dit in een alertheid en krachtige zelfverdediging, maar vooral ook een andere manier van omgang met de ander. Onze buren, onze collega’s, familieleden, medeburgers, vluchtelingen, politici, andersdenkenden, andere landen. Met ieder mens.
Met de wereld.

Als vrede het uitgangspunt is van ons leven:
Wat denk je dan?
Wat voel je dan?
Wat doe je dan?
Wat zeg je dan?

Denk niet dat er één eenvoudig antwoord is en klaar is Kees.
Het vraagt om iets veel fundamentelers, want vrede is niet: zoete broodjes bakken, altijd aardig doen, harmonie ten koste van alles , aldoor glimlachen en zwijgen om conflicten te vermijden.
Vrede vraagt om permanente bewustzijnsgroei. Herbezinning. Zelfreflectie. Zelfkennis. Uitdaging. Krachtig en kwetsbaar zijn. Jezelf en de ander kritisch bevragen. Moed. Confronteren. Verantwoordelijkheid nemen voor de planeet. Geweldloze communicatie. Denken in mogelijkheden. Durven voelen. Het verschil zien tussen feiten en beeldvorming.
En de moed hebben het geweld, narcisme en liegen te benoemen, te confronteren, bestrijden en onschadelijk te maken met als uitgangspunt vrede.

Hoe gaan we dit doen?
Terwijl we ons ook moeten bewapenen en verdedigen.
Terwijl de Russen weg moeten uit Oekraïne.
Terwijl Israël weg moet uit Palestijns gebied.

We hebben inspirerende voorgangers in vredesdenken, vredeshandelen en geweldloze communicatie gehad die ons de weg hebben gewezen en van wie we kunnen leren. Jezus, Boeddha, Lao Tze, Mahatma Gandhi, Martin Luther King, Thich Nhat Hanh, Ravi Shankar, Nelson Mandela, enz.
Wanneer wij deze krachtige vredesgeesten niet navolgen (navolgen heeft al ellende genoeg opgeleverd), maar hun vredesgeest bewust in onszelf kunnen wakker maken en doen groeien dan kunnen we gezamenlijk op weg gaan in vrede.
Vrede is namelijk van ons allen.
Niet van één individu.
Vrede niet als doel, niet als methode, maar als levensweg. Vrede als manier van leven, van samenleven. Wellicht met vallen en opstaan.
Het alternatief is geweld, narcisme en liegen
Kies maar
Nu.
Uitstellen kan niet meer.

Mijn tip :
Zoek het dicht bij huis.
Daar ligt je invloed.

Stel nou :
Je bent kwaad op al die abnormale, donkere buitenlanders in ons normale, blonde Holland en je vindt dat ze weg moeten.
Dan denk je:
Als die abnormale buitenlanders nou eenmaal weg zijn dan is alles weer normaal hier.
Hè, hè, eindelijk weer zoals vroeger.
Onder ons.
Toen alles veilig was.
Bakker, melkboer, de gulden, voetbal, café, biljart, kopje suiker bij de buurvrouw, guttegut het wil maar niet zomeren, ons kent ons. En iedereen wit en blond.

Dit alles is weg nu.
Door die buitenlanders.
Dus boos.
Op hen.

Iemand die zo denkt, weet absoluut zeker dat hij gelijk heeft. Daarom heeft discussiëren met hem geen zin. Hij weet het toch al zeker, ook wanneer alle feiten het tegenovergestelde bewijzen.

Wat is hier aan de hand?

We lopen hier aan tegen het fenomeen van de: PROJECTIE.
Projectie is een pijnlijke waarheid die veel verklaart.

Het werkt als volgt :

Wat we niet kunnen dragen in onszelf, daar zoeken we onbewust een plek voor buiten ons.
Niet omdat iemand “slecht” is, maar omdat het innerlijk te overweldigend voelt om rechtstreeks te ervaren.
Een voorbeeld hiervan is Zelfhaat.
Zelfhaat is bijzonder intens, omdat het niet alleen een gevoel is, het is vaak een diep verinnerlijkt oordeel:
• “Ik ben niet goed genoeg”
• “Ik ben fout”
• “Ik mag er niet zijn”

Dit soort overtuigingen kunnen ontstaan in omgevingen waar liefde voorwaardelijk was, of waar jij als persoon werd veroordeeld door anderen. Je werd niet geaccepteerd. Je werd niet gezien zoals je werkelijk was.
In al deze gevallen wordt de veroordelende blik van de ander een innerlijke stem in jou.
En die stem moet ergens heen.
Naar buiten.
Naar de ander.

Dus gebeurt er iets paradoxaals:
• Wat in mij onverdraaglijk is → zie ik in jou.
• Wat ik in mijzelf veroordeel → bestrijd ik buiten mij.
• Wat ik niet kan voelen → benoem ik als jouw probleem.

Niet uit kwaadaardigheid, maar uit zelfbescherming.
Hier zit echter ook de sleutel.
Projectie stopt niet door anderen te veranderen of weg te sturen, maar door langzaam te kunnen dragen in jezelf wat ooit ondraaglijk was. Dit vraagt iets heel anders dan “jezelf fixen”. Geen strijd, maar zachtere, bewuste aanwezigheid bij wat er is. Durven voelen. In je lichaam, je spieren, je verkrampingen, je ademhaling, je emoties, je kwetsingen.
Onder zelfhaat ligt namelijk nooit haat.
Daar ligt meestal iets veel kwetsbaarders: verdriet, afwijzing, gemis, kwetsing, eenzaamheid.
Een pijnlijke, innerlijke wond.
En een diepe wens om gewoon gezien te worden.
Gezien worden zonder oordeel.

Mocht je dus weer eens schelden op ‘die vreemde buitenlanders die hier niet horen’ (Gevaarlijk! Allemaal verkrachters! Profiteurs! Gelukzoekers! Woningafpakkers!) besef dan dat je bezig bent jezelf te beschermen tegen een kwetsbaarheid, een pijn, angst, emotie, die je nog niet durft toe te laten in jezelf, en die je daarom in de vorm van woede en haat richt op de buitenwereld.
Dit alles gebeurt omdat je niet durft te huilen, niet durft te rouwen, en niet de pijn durft te voelen om datgene wat jou ooit is aangedaan.
Die pijn, die kwetsing in jezelf, is jou niet aangedaan door buitenlanders of vreemden, maar door mensen van je eigen vlees en bloed. Door ‘normale’ Hollanders. Vele jaren geleden. Door je meest nabije familieleden of dierbaren.
Die, net als jij nu, hun uiterste best deden.
En geen idee hadden wat ze nou echt aan het doen waren. En wat ze jou aandeden.
Dit is jouw echte levensdrama.

De weg hieruit is : Word je hiervan bewust.
Durf dit te voelen en bespreken.
En hierna :
Vergeef jezelf.
Vergeef hen.
Vergeef anderen.

Als dit niet lukt, zoek dan hulp.
Anders kun je niet verder en blijf je herhalen wat je al vele jaren doet: anderen de schuld geven van wat jij in jezelf niet onder ogen durft te zien. Niet durft te voelen.

KERNVRAAG :
Welk gevoel ligt te wachten onder jouw muur van woede en haat?

Wees moedig naar je innerlijk.
Alle andere wegen lopen dood.

Sterkte.

(Ja, ja, ik weet het. De mensen voor wie dit bestemd is, lezen dit niet of begrijpen dit niet.
Maar goed, je moet wát, hè, als democratisch wereldburger. En Delftenaar).

HET DRAMA:
Het verdriet dat zij weigeren te voelen
is het bloed dat zij vergieten.

We zijn de getuigen van het sterven van een oud tijdperk en de geboorte van het nieuwe.
Zoals zo vaak in de geschiedenis is gebeurd.
Nou is het wel zo dat we enig geduld bij deze trage geboorte moeten betrachten want de baby weigert voorlopig uit zijn vertrouwde omgeving van macht, strijd en geweld te komen.
Toch zijn de barensweeën al volop en pijnlijk aan de gang, dus een weg terug is er niet.
Deze barensweeën zijn herkenbaar.
Ze zijn al veel vaker gebeurd.
En pijnlijk gevoeld.

16E EN 17e EEUW
Philips II probeerde in de 16e eeuw met veel geweld in de baarmoeder van het katholieke geloof te blijven en verbood krampachtig nieuwe ideeën als vrijheid van geloof en mening.
Hij liep echter tegen de grenzen van zijn macht aan en begreep de nieuwe, vrijere tijdgeest niet.
Dus gooide zijn opvolger in 1648 te Münster de katholieke handdoek grommend in de ring.
Het ooit zo machtige Spaanse wereldrijk was verslagen door het kleine, opstandige Nederland.

Wie had dit ooit kunnen bevroeden?
Van zo’n ooit machtig heerser.

19e EEUW
Begin 19e eeuw kreeg Napoleon het op zijn Franse heupen en probeerde heel Europa te veroveren, want als macht eenmaal succes heeft kent het bijna geen einde. Macht kent alleen een einde als het een andere macht tegenover zich vindt die haar beperkt. Of verslaat.
Aldus geschiedde.
In Rusland.
Napoleon droop met zijn bevroren legers verslagen af en belandde uiteindelijk eenzaam en depressief op een verlaten eiland in de Stille Zuidzee, Sint Helena.

Wie had dit ooit kunnen bevroeden?
Van zo’n ooit machtig heerser.

20e EEUW
In de 20e eeuw was Hitler vergeten de geschiedenisboekjes te lezen en kon het hierdoor niet nalaten precies dezelfde vergissingen te begaan als zijn voorgangende dictators.
Dus na heel Europa vernietigd te hebben, pleegde de doodsbange Hitler uiteindelijk maar zelfmoord in 1945. Iets waar hij heel zijn leven onbewust naartoe had gewerkt.

Wie had dit ooit kunnen bevroeden?
Van zo’n ooit machtig heerser?

ZO BINNEN, ZO BUITEN.
Wanneer wrede keizers, koningen, presidenten, dictators op het toppunt van hun macht zijn, lijken ze onverslaanbaar.
Inderdaad, lijken.
Het wonderlijke van gewelddadige heersers is dat hun destructieve handelen en spreken in de buitenwereld precies op dezelfde wijze gebeurt als in hun binnenwereld die ze voor de buitenwereld verborgen proberen te houden.
En voor zichzelf.
Tevergeefs.

Hun destructie in de buitenwereld is een vertaling van hun zelfdestructie in hun binnenwereld.
Daarom mislukt ieder gewelddadig project op de lange termijn.
De dictator haat zichzelf en projecteert dit aanvankelijk op de buitenwereld. Zijn haat moet eerst naar buiten. Echter, aangezien zijn haat in wezen zelfhaat is, gaat hij steeds wonderlijker, tegenstrijdiger en dommer gedrag vertonen.
Zijn verborgen, verboden en onbewuste intentie is namelijk dat zijn gewelddadige project in de buitenwereld mislukt.

Ziet u de totale verwarring die heerst binnen de persoon van de dictatoriale heerser?
Hij regisseert zijn eigen ondergang.
Dat is de kern van dit drama.

Dit gebeurt uiteraard allemaal voor hemzelf op onbewust niveau, vandaar dat hij blind doorgaat op zijn heilloze weg.
Totdat, totdat….
Totdat hij op een net zo sterke of sterkere macht stuit dan hijzelf.
Het is hier dat het kantelpunt richting zijn ondergang begint. Een ondergang waarin hij zijn hele land met al zijn inwoners kan meesleuren. Inwoners van wie een groot deel met dezelfde psychose is behept als hun ‘grote’ leider.
Ieder volk krijgt de leider die het verdient.
Volk en dictator besmetten elkaar met het virus van de haat, het geweld en de zelfdestructie.

Wat zien wij vandaag gebeuren?

POETIN
Poetin loopt in Oekraïne tegen de grenzen van zijn macht aan.
Hij kan deze oorlog niet winnen, hoeveel moordend geweld hij ook nog gaat plegen voordat hij zich gewonnen geeft, of instort, of gevangen gezet wordt.
Of zelfmoord pleegt.

TRUMP
Trump loopt in Iran tegen de grenzen van zijn macht aan.
Na de succesvolle ontvoering van dictator Maduro in Venezuela kreeg Trump triomferende vleugels die hem de werkelijkheid uit het oog deden verliezen en hem blind maakten van nóg meer machtswellust, waardoor hij effe niet door had dat er ook nog zoiets als een Straat van Hormuz bestaat die de hele oliewereld beheerst en waar Iran de baas is.
Trump hangt nu aan het touwtje van Iran.
In Amerika zélf zal hij in november ook aanlopen tegen zijn eigen grenzen van macht wanneer hij de midterms gaat verliezen.
Een burgeroorlog ligt dan op de loer, waarbij de bestorming van Capitol Hill op 6 januari 2021 een soft eitje zal zijn vergeleken. Die binnenlandse burgeroorlog zal onherstelbare schade toebrengen aan heel het land, alle partijen, en aan de Amerikaanse democratie.

NETANYAHU
Netanyahu loopt tegen de grenzen van zijn macht aan.
Israël wordt vandaag bestookt met drones en bommen door vier vijanden tegelijkertijd : Hamas, Hezbollah, de Houthi’s en Iran.
Terwijl hij dacht één vijand, Hamas, te vernietigen, heeft hij nu vier vijanden gecreëerd die van net zoveel haat zijn vervuld als hijzelf. Soort zoekt soort.

We zien hier het, op zijn zachtst gezegd, onlogische gedrag van zowel Poetin als Trump én Netanyahu.
Wanneer we echter beseffen dat hun onbewuste, verborgen, persoonlijke drijfveren zelfvernietiging is, wordt hun gedrag logischer en makkelijk te begrijpen.
Alledrie, en alledrie hun landen, zijn bezig zelfmoord te plegen.
Stap voor stap.

Daarom leven we in goede tijden.
En levensgevaarlijke.
Het goede is dat we nu op dieper niveau steeds helderder zien wat hier in werkelijkheid gaande is.
Het levensgevaarlijke is dat het ergste nog gaat komen, wereldwijd, maar historici zullen later zeggen: hier werd het kantelpunt bereikt.

DE HOOP VOOR MORGEN
Houd moed, lieve mensen.
En aanschouw hoe de machtigste en meest wrede dictators zichzelf en hun landen geheel eigenhandig vernietigen.
Hier ligt hun diepste en meest geheime wens: het is hun verlangen naar de dood. Hun eigen dood.

Wie zou dit ooit kunnen bevroeden?
Van deze vandaag zo machtige heersers.

Hun einde is nabij.
Iedere moord is uiteindelijk zelfmoord.

Het verdriet dat ze weigeren te voelen
is het bloed dat ze vergieten.
Dat uiteindelijk hun eigen bloed zal zijn.

EEN NÓG MOOIERE WERELD BOUWEN.
Wat niet altijd de krantenkoppen haalt.
En wat niet iedereen durft.

1.
Ruim tweehonderd deelnemers van nationaliteiten van over de hele wereld komen uit de Aula van de TU naar buiten om zich aan te sluiten bij een van de tien stadsgidsen die hen door Delft gaan leiden.
Ze hebben zojuist een driedaagse conferentie bijgewoond over hoe je schadelijke stoffen die in de bodem en het water terecht komen kunt transformeren tot vruchtbare en voedzame stoffen.

Van smerig naar schoon.
Van giftig naar vruchtbaar.
Van negatief naar positief.

Over de hele wereld bouwt men netwerken op om van elkaar te leren en de aarde leefbaarder te maken.

2.
Sinds 2006 beoordeel ik jaarlijks eindscripties van studenten die afstuderen aan de post-HBO/universitaire opleiding tot Gestalt-psychotherapeut in Amsterdam.
Na het behalen van hun diploma mogen afgestudeerden hun eigen Gestalt-psychotherapeutische praktijk beginnen om mensen in persoonlijke nood professioneel terzijde te staan.
Zo kunnen cliënten hun diepere kwaliteiten en talenten ontdekken en deze inzetten voor zichzelf en anderen zonder de zware psychische ballast uit het verleden.

3.
De pas overleden dichteres Lieke Marsman (35 jaar) bezat het vermogen zware dingen licht te maken met doorleefde poëzie. Ze leed sinds 2019 aan kanker en haar rechterarm werd geamputeerd.
Aan het eind van haar leven schreef ze:

‘Is het mijn sterfdag?
Vergeet engelen en psalmen
Ik wil het vanille van een oud boek
Ik wil een koud flesje bier
En ik wil jou nog één keer
Vergeet vogels die zingen
Ik wil mijn hond horen drinken.’

Weet je wat het is?

Gewone mensen gaan moedig door met hun mooie werk, werken samen, helpen elkaar, leren van elkaar, dienen elkaar, dragen elkaar. Leven met elkaar. Ook als het moeilijk is. Juist als het moeilijk is. Zo bouwen we wereldwijd aan een nóg mooiere wereld.

Ja, ja, ik weet het.
Niet iedereen heeft deze krachtige levensmoed.

Maar over de laffe mensen met schreeuwend liegende bekken en gebrek aan levensmoed die anderen de schuld geven van hun eigen chaos lezen en horen we iedere dag al.
Niet boeiend.

Bonifatius ken ik al sinds de geschiedenislessen van de lagere school.
Althans, zijn naam, het jaartal, de moord en de plaats zijn altijd blijven hangen:

754, Bonifatius bij Dokkum vermoord.
(Op 5 juni).

Het behoort tot mijn nutteloze feitenkennis die geen enkele invloed heeft op mijn dagelijks leven maar die toch bijna mijn hele leven al hardnekkig blijft hangen.
Dit geldt ook voor de beste tijden van Ard Schenk in 1968 en de doelpunten in de Europa Cup 1 finale van Manchester United tegen Benfica in datzelfde jaar.

Nutteloos en plezierig gaan goed samen.

Nog effe over Boni:
Bonifatius had al in 716 geprobeerd die eigenwijze Friezen met hun veelgoderij te overtuigen dat er toch echt maar één God was, namelijk die van hem, en dat het toch echt beter was die te aanbidden in plaats van die veelheid aan Germaanse goden. Het lukte Boni niet. Dus probeerde hij het aan het eind van zijn leven nog een keer, toen hij al tachtig jaar was.
Je moet er maar zin in hebben op je ouwe dag. En dat had ie.
Hij ging met zijn volgelingen naar een doopfeest in Dokkum, maar werd onderweg door de Friezen vermoord.
Bonifatius probeerde zich nog te beschermen door een (ongetwijfeld heilig) boek voor zich te houden, maar ook dit heilige mocht niet baten. Hij werd begraven in de door hemzelf gestichte Abdij van Fulda in Duitsland waar ook het beschadigde boek is te zien. Althans, men probeert bezoekers ervan te overtuigen dat dit werkelijk het boek is dat de moord tevergeefs probeerde te voorkomen.
Meteen na zijn dood werd Bonifatius heilig verklaard door de Paus, want zo fideel was de pontif toch ook wel weer.

AFSCHUW EN BEWONDERING
Het is niet mijn ‘pakkie an’ , die christelijke missionarissen en hun bekeringsdriften, maar toch heb ik bewondering voor ze.
Dat heb ik ook voor die genocidepleger Jan Pieterszoon Coen.
Ik bewonder uiteraard niet de christelijke missie met haar dogmatiek en geweld en ik verafschuw uiteraard de genocide, maar wat ik bewonder is hun moed om het onbekende tegemoet te treden. Je moet maar durven met misdadigers als bemanning op jouw schip, dan over woeste oceanen naar het andere eind van de wereld te varen, en gebieden te betreden waar geen westerling ooit was geweest.
Dit soort mannen werd dus gedreven door iets enorm krachtigs dat ze de moed gaf de wereld te bereizen en onbekende gebieden te ontdekken, en tegelijkertijd waren diezelfde kracht en moed verbonden met een gewelddadig fanatisme, een racistisch superioriteitsdenken en een verbijsterende moordzucht die tot de bloedigste slachtpartijen en volkerenmoorden heeft geleid uit de menselijke geschiedenis.

Waren ze maar laf en bang geweest, dit soort moedige en wrede mannen.
Hoe zou het dan gegaan zijn?

Nou ja, het is bekend dat ze wel degelijk doodsbang waren, want onze zeehelden annex zeepiraten dronken meerdere flessen wijn per dag om de angsten en zenuwen eronder te houden.

Nieuwe hypothese:
Het overmatige alcoholgebruik om angsten te verdringen is de aanwakkering van het wrede kolonialisme.
Met ‘een borreltje voor de gezelligheid’ namen de moordenaars geen genoegen.
Anders hadden ze die wilde wereldzeeën nooit durven bevaren.

Ter nader wetenschappelijk onderzoek.

Hij zegt:

Ik wil alleen maar dat je gelukkig bent.

Blij.
Tevreden.
Lief.
Vrij.
Krachtig.

Ik wil alleen maar dat wanneer je je ongelukkig voelt
bang
boos
verdrietig
eenzaam
somber
hopeloos voelt
dat je dit erkent
aanvaardt.

Hiermee leeft.
Zonder iets te willen veranderen.

Ik wil alleen maar dat je ziet dat
terwijl gedachten schreeuwen
dat alles fout gaat
dat de mens slecht is
dat jij slecht bent
dat de wereld tenonder gaat,
dat je ziet
dat alles perfect is.

Ik wil alleen maar dat je ziet
dat jij niet je gedachten bent
en dat je niets moet geloven
wat gedachten jou in hun angst en zorgen vertellen.

Als je niet je gedachten bent.
Groter dan je lichaam bent.
Dieper dan je voelen bent.

Wie ben je dan?

Zie dan dat je niets bent.
En dat dit de stilste vrede is.

Terwijl je ziet dat je alles bent.
Het hele leven bent.

En onvernietigbaar.

ALGERIJNEN EN MAROKKANEN
De eerste bewoners van Parijs waren Algerijnen en Marokkanen.
Zwervende stammen van Noord-Afrika staken een paar duizend jaar voor Christus de Straat van Gibraltar over en trokken verder naar het noorden. In het water van de Seine en haar zijrivieren worden nog regelmatig handbijlen gevonden die, gezien het ontwerp, toebehoorden aan die gemeenschappen.

DE KELTEN
Duizend jaar later kwamen hier de Kelten, een volk uit Midden-Europa, waaronder de stam der Parisii. Deze Kelten vestigden zich op wat tegenwoordig het île de la Cité heet, het eiland midden in Parijs waar sinds 1345 ook de Notre Dame staat.
Zij brachten dit gebied tot bloei door visserij, vrachtvervoer en rivierhandel in o.a. aardewerk. Zo werd dit gebied de economische supermacht van de hele regio.

DE ROMEINEN
Nadat Julius Cesar de Gallische Opstand van 53 – 52 voor Christus tegen de Romeinen had neergeslagen in de Slag van Alesia en hun leider, Vercingetorix, gevangen had genomen, veroverde hij direct daarna, in 52 v. Chr., het gebied van het huidige Parijs en heersten hier, en in heel Gallië, vanaf dat moment de Romeinen, oftewel Italianen.

VERCINGETORIX
Vercingetorix was de Gallische koning uit de Auvergne die meerdere stammen verenigde in zijn verzet tegen de Romeinen. Na diens nederlaag voerde Julius Cesar hem mee als oorlogstrofee naar Rome waar de Gallische leider zes jaar in een kerker, de Marmertijnse gevangenis, verbleef. Hij werd eruit gehaald voor de executie aan de ‘garrote’, de wurgpaal.

Overigens:
In Spanje werd de garrote nog tot 1974 (!) gebruikt voor terdoodveroordelingen.

LUTETIA
Het gebied wat nu ongeveer Frankrijk is, heette toen Gallia (Ned: Gallië) en het gebied van de Parisii heette Louk-tier of Louk-teih, dat Keltisch is voor ‘moerasgrond’.
Deze naam werd door de Romeinen vertaald in het Latijn naar Lutetia, de naam die je ook leest in de Asterix en Obelix boeken. In het Frans werd Lutetia: Lutèce. Vele namen van restaurants en bars in Parijs heten tot op de dag van vandaag Lutèce: moerasgrond.
De naam Lutetia bleef een paar honderd jaar bestaan totdat bevelhebber en filosoof Julianus in 360 na Christus de stad omdoopte tot ‘Civitas Parisiorum’, ‘de stad van de Parisii’. Hij gaf hiermee aan dat de stad uitgegroeid was van ‘pagus’, stamdorp, tot een civitas’, een stad.
De naam van het huidige Parijs is dus afgeleid van haar Keltische bewoners van 1000 jaar voor Christus: de Parisii, die oorspronkelijk uit Midden-Europa kwamen.
Deze Parijse Kelten geloofden in de magische krachten van de eilanden en de rivier, de Seine, dat Keltisch is voor ‘visnet’. De lichamen die werden geofferd aan Dispater, de driehoofdige god die ze aanbaden, werden doorgaans in het vuilgroene water van de rivier gegooid. Wanneer de lichamen dan even later weer boven kwamen drijven maakten de Parisii hieruit op dat de stad en de bewoners werden gehaat door de riviergoden.

We slaan 4000 jaar over.
En richten ons op de eerste Algerijnen die zich vestigden in het gebied dat nu Parijs is.

DE TWINTIGSTE EEUW
In de jaren ‘50 van de twintigste eeuw voerden de Algerijnen een onafhankelijkheidsstrijd tegen het Franse koloniale bewind. Dit ging gepaard met een enorme immigratiegolf uit Noord-Afrika naar Parijs. Men schat dat er tussen 1947 en 1953 bijna een miljoen (!) Algerijnen in Parijs arriveerden. Vanaf dat moment speelde de Algerijnse oorlog zich niet alleen in Algerije af, maar tevens in de straten van Parijs. Ook Algerijnse partijen begonnen onderling tegen elkaar te vechten.
Linkse intellectuelen onder aanvoering van Jean-Paul Sartre toonden aan dat de Fransen nu precies hetzelfde deden tegen de Algerijnen als tien jaar geleden de Nazi’s tegen de Fransen.
De Franse overheid verloor haar gezag totdat De Gaulle in 1959 aan de macht kwam die de Algerijnen onafhankelijkheid en zelfbeschikking beloofde. Hij herstelde het gezag, maar in Parijs bleef het onrustig en er waren bomaanslagen.
Op 17 oktober 1961, tijdens een demonstratie voor vrede en onafhankelijkheid, greep de politie hard en meedogenloos in en begon daarna Algerijnen te doden en hun lichamen in de Seine te gooien. Dit gevecht werd later betiteld als ‘De Slag om Parijs’. In de weken en maanden daarna vonden gewone Parijzenaars geregeld opgezwollen lijken van Algerijnen die waren aangespoeld op de oevers van de Seine.

Was het in 1000 voor Christus de Keltische riviergod waarvan men dacht dat die de bewoners haatte als de geofferde lijken uit de Seine boven kwamen drijven, in 1961 werden de Algerijnen, de eerste bewoners van dit gebied, geofferd aan de moderne god die hen haatte: de Franse staat.

Tien jaar later, in 1971, zongen de leden van de Franse kinderpopgroep ‘Les Poppys’:
Non, non, rien n’a changé
tout, tout a continué,
héhéeé!

Ze zouden het vandaag, ruim een halve eeuw later, nog steeds kunnen zingen.

Als je niet kunt leiden
en
niet kunt volgen.

Wat doe je dan?

Ik groeide samen op.
In een gezin en in een dorp.
Ik liep op school.
Kluste in de fietsenfabriek van mijn vader.
Was voetballer en lid van de voetbalclub.

Dorpjes binnen een dorp.
In Nieuwe Niedorp.

Na het eindexamen ging ik met een lief vriendinnetje van de middelbare school naar een ander dorp: Mashabei Sa’de, een kibboets in de Negev-woestijn, Israël.
Hierna maakte ik me los van mijn verleden en ging alleen verder naar kibboets Be’eri. Het dorp op de rand van de Gaza-strook waar ik verliefd werd op het mooiste meisje, waar we vredig thee dronken met Palestijnen en Israëliërs in 1975 en waar de inwoners op 7 oktober 2023 werden afgeslacht door Hamas, waarna Gaza werd vernietigd door Israël.

Dorpen kunnen verdwijnen.
En dierbaren en mooie meisjes verdrinken in bloed.

Vervolgens studeerde ik in andere dorpen :
op een hogeschool in Breda,
aan een universiteit in Leiden,
aan een paar opleidingen in Amsterdam.
Ik woonde in studentenhuizen, werkte in cafés, discotheken en nachtclubs.
Iedereen kende er iedereen,
iedereen kende mij
en ik iedereen.

Dorpen binnen een dorp.

Veilig.
Bekend.
Opwindend.
Gezellig.
Nieuw.
Spannend.
Onbekend.

Eind jaren tachtig woonde en werkte ik enkele jaren op een grote 4-sterrencamping in de Ardèche, Zuid-Frankrijk.
Dorpser dan een camping bestaat niet. Een dorp waar iedere paar weken een totaal andere bevolking met andere talen is.
Hierna werkte ik 20 jaar lang in een ander dorp : op een middelbare school als leraar Frans, en andere functies, in Rijswijk.Het dorp van de middelbare school in mijn puberteit in Schagen was me zo goed bevallen dat ik het nóg een keer wilde beleven in Rijswijk. Nu niet als leerling, maar aan de andere kant, waar ik pas écht leerde.
Uiteindelijk verhuisde ik naar mijn definitieve dorp : Delft.
Waar heden, verleden en toekomst samenkomen in één moment.
En ik eeuwig ben.

Tussen al deze dorpen door verhuisde ik veertien keer, was jarenlang op avontuur, op wereldreizen, zat in Oeganda in de gevangenis, trok over bergen en door dalen, sliep op straten, stranden en in lodges, had korte relaties, lange vriendschappen, warme contacten, raakte doordrenkt van non-dualiteit, wandelde door oerwouden, woestijnen en sloop door duistere wijken. In vele werelddelen.

Ik verdwaalde.
En kwam terug.

Als je niet kunt leiden
en
niet kunt volgen
zoals ik
dan heeft het leven voor je bedacht dat je het beste je eigen creatieve, avontuurlijke, improviserende, grillige, onvoorspelbare en soms gevaarlijke gang kunt gaan. Terwijl je in andere periodes meedoet, je verbindt en samenwerkt.
In vele variaties van dorpen en dorpen in dorpen met vele mede-dorpelingen

Het leven is een evenwichtskunst
tussen alleen en samen.
De rode draad, dat ben jij.
Er is geen plek ter wereld
waar die rode draad
niet is.
Ook als je jezelf kwijtraakt.
Ook als je dénkt dat je verzuipt.
Verdwijnt.

Je bent er altijd.
En als jij er bent, is alles goed.
Perfect zelfs.
Wat het dénken
en
wat anderen
er ook van mogen vinden.

Neem het ze niet kwalijk.
Wanneer ze de perfectie van jouw leven niet zien.
En niet zien dat iedereen altijd hier is.

AMSTERDAM, LEIDSEPLEIN.
Op het terras reken ik met de kelner €14,75 af voor enkele consumpties.
Hij oogt ruim veertigend en bierbuikend.
Ik geef hem €15,- en zeg: ‘Zo is het goed.’
Terwijl hij het geld in ontvangst neemt, bromt hij korzelig verwijtend : ‘Lekker, kan ik vanavond weer een bioskoopie pakken.’
Ik antwoord : ‘Geef mij die 25 cent toch maar terug. Ik ga vanavond toevallig ook naar de bios.’
Die blik van hem ….
Hierna ben ik nooit meer in Amsterdam op dát terras gaan zitten. Hoeveel andere obers er ook liepen.

DELFT, DOELENPLEIN
Om 8.00 uur, des onmenselijk vroegen ochtends, heb ik een afspraak bij de tandarts. Keurig om 7.55 uur betreed ik de receptie om mij via het computerscherm aan te melden. De receptioniste ziet mij en vertelt dat de afspraak van 8.00 uur niet doorgaat, maar die van 8.40 uur wél.
Tja.
Veertig minuten wachten in een tandartswachtkamer zie ik niet zitten, dus loop ik naar buiten.
Wat te doen?
Door mijn hoofd vliegen enkele cafés die vroeg open zijn, maar ja, om 8.00 uur?
Ik fiets naar Hanno, maar daar zie ik op het terras het bord met geopend vanaf 8.30 uur.
De twintigende slankende obers zijn al druk bezig de boel klaar te zetten, dus die wil ik niet storen. Een van hen ziet mij en zegt uitnodigend: ‘Gaat u alvast maar zitten hoor, ik kom zo bij u.’
Ik: ‘Maar jullie gaan pas om half negen open, toch?’
‘Voor u maken we graag een uitzondering.’
Ik voel me warm en thuis worden en ga naar binnen. Na een paar minuten komt hij bij mijn tafeltje en zegt : ‘Hier is de cortado lavastijl, de extra hete cortado, want die vindt u altijd zo lekker, en hier is de krant die u altijd leest hier. ‘
Na het afrekenen met fooi loop ik naar de uitgang. Hij zegt: ‘Geniet van uw dag, tot een volgende keer.’
Ik: ‘Zeer bedankt voor je gulle vroege gastvrijheid.’

Glimlachend fluitend vervolg ik mijn vroege ochtendwandeling door een stil Delft richting kiezencontrole waar blijkt dat alles in orde is. Geen gaatjes! Ik denk dat dat door Hanno komt. En zijn gastvrije, karmaloze obers.

In Den Haag spreekt men sinds een paar jaar over het Pinnenhof.
De bouwexperts zijn kleuters als het gaat om kostenberamingen voor de lange termijn.
De renovatie zou volgens eerdere schattingen 400 miljoen euro gaan kosten en in 2026 klaar zijn.
Een nieuwe schatting noemde het dubbele bedrag en kwam uit op het eindjaar 2028.
Daarna de volgende schatting die repte van 2 miljard en klaar in 2030.
Deze week vernemen we: het duurt tot 2031 en kost 3 miljard euro.

Dit zou bijna strafbaar moeten zijn.
Of dat de bouwplanners in de schuldsanering moeten en €50,- per week krijgen om van te leven. Zoals veel mensen helaas ook moeten doen.

Wat is de oorzaak van dit geklungel van de specialisten?

Een paar experts aan het woord :
‘Als je gaat graven, zijn er ineens rottende balken, afbrokkelende muurtjes, archeologische vondsten, je wilt het niet weten.’

Oh ja, joh?
Rottende balken onder een gebouw van 500 jaar oud? Je verwacht het niet, hè?
Je verwacht in perfecte staat zijnde balken en dan blijken ze na 500 jaar verrot te zijn! Dat kon je natuurlijk niet weten van tevoren. Als bouwexpert.

Nog een expert aan het woord :
‘We hebben het over de renovatie van gebouwdelen die dateren uit 1500 of zo. Maar dit project is aangevlogen alsof het een normaal pand uit de 21e eeuw was. Daar zit de weeffout.’

Nog los van de hopeloze term ‘aangevlogen’, laten we bovenstaande uitspraken even bezinken.
Zoveel domheid, onwetendheid en expertloosheid gaat bij een rationeel verstand niet meteen naar binnen. En na de bezinking nog steeds niet.
Ik herinner me dezelfde onverantwoordelijke chaos bij de metro Noord-Zuid lijn in Amsterdam en ook dezelfde puinhoop bij de planning van het Spoorzonetraject in Delft.

Ik ga maar eens solliciteren.
Ik ben geen bouwexpert en dat is mijn grote voordeel.
Ik heb als leek en normaal denkend mens een professionele voorsprong.
Jij ook.

Wordt vervolgd